By Dr. Rick Hanson
Nguyên Hương chuyển ngữ
Hãy thực tế một chút: Việc một người mẹ nổi giận với con cái là điều hoàn toàn bình thường. Hoặc với bạn đời, gia đình chồng/vợ, ông sếp thiếu tinh tế—hay thậm chí là với chính bản thân mình. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một người phụ nữ càng có nhiều con, càng dành nhiều thời gian cho con cái hay làm việc nhà, hoặc gặp nhiều rắc rối trong việc chăm sóc con, thì cô ấy càng dễ tức giận. Không việc gì phải cảm thấy áy náy hay tức giận với chính cơn giận đó. Câu hỏi thực sự ở đây là: Bạn có thể làm gì với nó?
Một mặt, tức giận là một cảm xúc lành mạnh. Nó rọi ánh sáng vào những điều cần thay đổi—như tiếng khóc nhè dai dẳng của trẻ, những lời hứa bị phá vỡ của người bạn đời, hay một quy định ngớ ngẩn ở nơi làm việc khiến bạn không thể ở bên con—và nó tiếp thêm năng lượng để bạn nỗ lực thay đổi chúng. Đồn nén tức giận sẽ làm tê liệt các cảm xúc khác và bào mòn sức khỏe của bạn. Giả vờ như mình không tức giận khi thực sự đang rất giận là thiếu thành thật, và điều đó dạy trẻ cách đeo một bộ mặt giả tạo—đây không phải là một bài học tốt.
Mặt khác, tức giận có thể là một chuyến tàu tốc hành cảm xúc làm cơ thể căng thẳng và tạo ra những cảm giác tồi tệ kéo dài hàng giờ. Và không một cảm xúc nào lại có sức tác động lớn đến các mối quan hệ như sự tức giận. Khi cha hoặc mẹ nổi giận, điều đó rất đáng sợ và thường vượt quá sức chịu đựng của trẻ nhỏ, vì cha mẹ quá lớn lao, quyền lực và quan trọng đối với chúng. Trong một mối quan hệ thân thiết, sự tức giận thường xuyên sẽ gây ra những tổn thương rất sâu sắc; sau một thời gian, bất kỳ ai cũng sẽ muốn lùi lại, giữ khoảng cách với một người thường xuyên tức giận.
May mắn thay, luôn có một con đường dung hòa lành mạnh giữa việc “nghiến răng chịu đựng” và “bùng nổ cơn cơn giận dữ”.
Vậy làm thế nào để thực hiện điều đó?
Đừng để mọi thứ tích tụ Chúng ta thường tức giận qua hai giai đoạn. Đầu tiên là giai đoạn mồi lửa: căng thẳng, bực bội, khó chịu về thể xác, mệt mỏi, những lời cằn nhằn… tích tụ lại như một đống thuốc súng ngày một lớn. Sau đó, chỉ cần một tiếng pháo nhỏ là tất cả sẽ bùng nổ.
Trong giai đoạn mồi lửa, hãy cố gắng dập tắt nó trước khi mọi thứ nổ tung. Dưới đây là một vài gợi ý:
- Đừng cho đi quá sức (quá ôm đồm): Một mẹo nhỏ là hãy thử hình dung và hỏi bản thân trong tương lai xem bạn sẽ cảm thấy thế nào nếu nhận thêm một nhiệm vụ nữa. Một mẹo khác là áp dụng nguyên tắc nguyên tắc: không bao giờ đồng ý bất cứ điều gì cho đến khi có đủ thời gian để suy nghĩ kỹ.
- Giải tỏa bớt dọc đường: Cố gắng đừng tích tụ những bực dọc còn sót lại từ từng tương tác nhỏ hằng ngày.
- Nghỉ ngơi trước khi tới giới hạn: Hầu hết mọi người đều trở nên rất kiệt sức sau khi ở một mình với trẻ nhỏ khoảng 3-4 tiếng. Hãy ưu tiên hàng đầu việc tìm mọi cách để nghỉ ngơi trước khi “ấm nước” sôi trào.
Hiểu rõ điều gì thực sự khiến bạn tức giận Khi sự tức giận xuất hiện, thường có nhiều nguyên nhân đằng sau đó. Giả sử vào chiều thứ Tư sau giờ làm, một người mẹ đang ở trong cửa hàng cùng đứa con 3 tuổi, và tất cả những gì cô ấy muốn là về nhà, nấu bữa tối và nghỉ ngơi. Nhưng đứa trẻ đòi ăn kẹo, cô nói “không”, và đứa trẻ bắt đầu ăn vạ dữ dội. Mọi người xung quanh nhìn chằm chằm, cô cảm thấy vô cùng xấu hổ, bằng cách nào đó cô đưa được con ra khỏi cửa hàng, vào trong xe, và rồi cô thực sự quát mắng con dữ dội. Vào thời điểm đó, mức độ tức giận của cô ấy ít nhất cũng đạt 6 hoặc 7 trên thang điểm 10.
Nhưng bây giờ, hãy thay đổi một vài yếu tố của tình huống đó. Giả sử đó là sáng thứ Bảy, và cô ấy đang cảm thấy thảnh thơi, thoải mái. Bạn nghĩ mức độ tức giận của cô ấy lúc đó sẽ là bao nhiêu? Có lẽ sẽ ít hơn: chỉ khoảng 1 đến 3 trên thang điểm. Hoặc giả sử cô ấy đang ở nhà chứ không phải ở cửa hàng khi con ăn vạ; không có ai nhìn, và cô không cần quan tâm người khác nghĩ gì. Bạn nghĩ cô ấy sẽ giận đến mức nào? Một lần nữa, có lẽ sẽ ít hơn rất nhiều.
Sự mệt mỏi và cảm giác xấu hổ có thể “phóng đại” cảm xúc lên khoảng 5 điểm, dù chúng chẳng liên quan gì đến mức độ nghiêm trọng thực sự trong hành vi sai trái của đứa trẻ. Nhưng khi hiểu được các “bộ phóng đại” này trong cuộc sống, tự nhiên bạn sẽ thấy không còn nhiều điều để phải tức giận đến thế nữa.
Những cách cốt lõi để chuyển hóa tức giận thành an yên
- Đừng để mọi thứ tích tụ, đừng ôm đồm quá sức, hãy giải tỏa bớt căng thẳng trên từng chặng đường.
- Thấu hiểu suy nghĩ hoặc góc nhìn của chính mình—vốn là nguồn gốc thực sự tạo ra cơn giận.
- Cảm nhận sâu xuống những cảm xúc mềm mại hơn bên dưới cơn giận, chẳng hạn như sự tổn thương hay sợ hãi; hãy thừa nhận chúng với bản thân hoặc bộc lộ chúng với người khác.
- Nếu bạn cảm thấy mình sắp bùng nổ, hãy bước đi chỗ khác hoặc gọi điện cho một người bạn.
- Tìm kiếm sự trợ giúp chuyên môn (tâm lý) nếu bạn đang hướng sự tức giận vào bản thân hoặc người khác theo những cách gây hại.
- Lắng nghe và xin sự chỉ dẫn từ chính trái tim bạn.
